Tegenwoordig worden vrijwel alleen nog voertuigen met een automatische transmissie geproduceerd. Maar er zijn naar verluidt nog enkele ontembare vertegenwoordigers van de schakelfractie. Handgeschakelde versnellingsbakken hebben een koppeling, die meestal wordt bediend door een kabel aan het koppelingspedaal. Net als de Bowden-kabel van een fietsrem kan zo’n kabel met de jaren breken. Dan maakt hij een CLONK en stapt de voet in het niets. Wat dan volgt is vooral zoeken en acrobatiek. Ik zal dit laten zien met een zeer belemmerd voorbeeld uit Frankrijk.
Preventie:
Hopelijk zijn we het eens: Je moet alleen zelf reparaties aan de auto uitvoeren als je weet wat je doet. Als u niet zeker bent, laat uw voertuig dan onderhouden en repareren door een gespecialiseerde werkplaats. Een gescheurde of verkeerd gemonteerde koppelingskabel vormt geen fundamenteel gevaar – maar uw auto kan niet meer worden bestuurd zoals u gewend bent. Dit kan je afleiden in het verkeer of je laten stranden, dus controleer voor je eerste echte proefrit of alles werkt en vastgeschroefd is.
De scheur komt altijd onverwacht
De kabel van een koppeling, d.w.z. de verbinding van het koppelingspedaal naar de koppelingsarm op de transmissie, is normaal gesproken onderhoudsvrij. Afhankelijk van het model is de koppeling ook hydraulisch, dan ben je klaar voor vandaag. Bij oudere of zelfs goedkopere voertuigen is het koppelingspedaal via een normale bowdenkabel verbonden met de koppelingsarm op de versnellingsbak. Het heeft balanceergewichten en is hier en daar aan de carrosserie bevestigd.
Deze stalen kabel is ook onderhoudsvrij, maar afhankelijk van de kilometerstand van uw auto of het gebrek aan onderhoud kan hij gaan roesten en schuren. Omdat hij elke dag aan grote, terugkerende mechanische belastingen wordt blootgesteld, kan hij op een gegeven moment breken en de voet de koppeling in het luchtledige trappen. Dat kan behoorlijk schrikken zijn. Nu kunnen de versnellingen niet meer zoals gewoonlijk geschakeld worden. Bekwame bestuurders slagen erin om de auto ook zonder koppeling op de een of andere manier thuis te krijgen door gebruik te maken van het tussengas. Als je dit nog nooit hebt gedaan, moet je de auto laten wegslepen.
Wat hebben we nodig voor het werk?
Het vervangen van een koppelingskabel of een koppelingskabel is minder een kwestie van speciaal gereedschap en meer een kwestie van zoeken en vinden in de motorruimte of in het voertuig. Het hangt echt af van wat voor soort voertuig je rijdt. De uiteinden van de kabel zijn meestal alleen gehaakt en vastgemaakt aan de koppelingsarm en het pedaal, maar er kunnen hier en daar bevestigingsschroeven of clips zijn. Een grote waterpomptang of een hendel/buis om de koppelingsarm te bedienen kan zeker geen kwaad. Over het algemeen zou een normale gereedschapskist voldoende moeten zijn voor dit werk.
Open de motorkap, open de deur
De gescheurde koppelingskabel moet eerst uit de auto worden gehaald. Je leert vrij goed waar het is gelegd en waar de “valkuilen” zitten tijdens de installatie. Afhankelijk van het voertuigtype heeft u min of meer gemakkelijk toegang tot de koppeling op de versnellingsbak vanuit de motorruimte. Normaal gesproken hoef je niet onder de auto. Ik heb een echt ingewikkeld voorbeeld van Franse techniek gekozen voor mijn kleine gids, zij het niet geheel vrijwillig. Mijn Citroën XM met handgeschakelde versnellingsbak zit aan de voorkant behoorlijk in de weg, maar uiteindelijk kun je op de een of andere manier overal bij.
Dus waar is hij nu?
Bij de XM dienen enkele onderdelen die in de weg zitten bij het schroeven opzij geschoven te worden. Dat was destijds door de ingenieurs gepland, dus in mijn geval kan de luchtfilterkast en de complete centrale hydrauliektank met slechts een paar moeren worden losgedraaid. Als ze na twee minuten uit de weg zijn zonder dat je ze helemaal hoeft te demonteren, kun je aan de motorzijde bij de koppelingskabel komen.
Het gebarsten gebied is duidelijk zichtbaar. Als de contragewichten en de steunen op de koppelarm niet op de weg zijn beland toen de scheur ontstond, liggen ze nog ergens in de motorruimte. De rest van het voertuig moest ook worden blootgelegd en getraceerd tot aan de ingang in het schot van de carrosserie. Daar gaat hij onder het raam door naar het dashboard. Is alles duidelijk? Deel twee speelt zich af achter het stuur.
Voetenruimte acrobatiek
Het wordt een beetje sportief hier. De koppelingskabel wordt door het carrosseriepaneel tussen de motor en het interieur geleid en wordt aan de bovenzijde aan de koppelingskabel bevestigd. Om er van binnenuit bij te kunnen moet er meestal een paneel verwijderd worden. U moet dan zo letselvrij mogelijk onder het stuur gaan zitten en de trekkracht van de kabel vanaf de doorvoer tot aan de bevestiging in het pedaal begrijpen. En in het beste geval, los maken van het pedaal, een felle lamp helpt hier goed bij.
Afhankelijk van het type voertuig is de kabel meer of minder ingewikkelde wijze in het pedaal bevestigd. Omdat het geacht wordt de hele levensduur van de auto mee te gaan, is het misschien niet zo gemakkelijk om te leiden of te bevestigen. Wees hier geduldig en let op uw vingers. Onder het dashboard zijn de randen van het metaal vaak niet ontbraamd en erg scherp. Normaal gesproken vingert hier niemand.
Geduldig inrijgen
Als alle stukjes van de oude kabel eruit zijn, moet de nieuwe koppelingskabel op dezelfde manier door de carrosserie worden gevoerd, aan beide uiteinden worden geleid en ingehaakt. Het is logisch om hier onder het dashboard bij het koppelingspedaal te beginnen. Vanwege de contragewichten en het handmatige verstelmechanisme moet de hele kabel in mijn auto vanuit de motorruimte worden ingevoerd. Daarna moet hij aan het pedaal worden bevestigd. Als alles op zijn plek zit en past, vindt de rest van de route plaats in de motorruimte. Om op te hangen moet de koppelarm mechanisch in de richting van de kabel gedrukt worden.
Nazorg
Ziet het er goed uit? Vervolgens worden alle eventueel opzij geschroefde onderdelen zo ver teruggeplaatst dat je nog bij de handmatige afstelling van de kabel kunt komen. Afhankelijk van hoe de koppeling nu kan worden ingedrukt en hoe de auto reageert, kunt u de lengte van de koppelingskabel handmatig wijzigen. Net als bij fietsremmen. Na een voorzichtige proefrit controleer je alle verbindingen nog een keer. En neem je je voor om in de toekomst om de paar maanden wat spuitvet op de open uiteinden van de kabel te smeren. Goede rit!
Auteur: Jens Tanz – Sandmann
